Civə dağılarkən nə etməli? – Topic.az
Civə dağılarkən nə etməli?

Civə dağılarkən nə etməli?

Civə gümüşü rəngdə olan bir elementdir. Maye formasında olan 5 elementdən biridir (Qallium, Brom, Sezyum, Civə və Frankium). Civə zəhərli və bahalı bir maddədir. Fermentlərin istifadəsinə mənfi təsir etdiyi üçün bu çox təklükəlidir. Civə hava, su, torpağda bir neçə formada yerləşir. Onlar elementar civə, qeyri-üzvi və üzvi civə biləşmələri şəklindədir.

Topic.az redaksiyası
Dərc olunma tarixi: 12.04.2019 Baxış sayı:  517 Müəllif: 
civə elementi

civə elementi

Civə bütün mayelərin içərisində ən ağırıdır. Onun xüsusi çəkisi 13,59 qr/sm3- dur. Qaynama dərəcəsi 357°, donma dərəcəsi 39°, atom ağırlığı isə 200, 61-dir. Civənin kimyəvi işarəsi Hg (Hydrargyrum yunan sözü olub mənası gümüşü rəngdə olna maye metal deməkdir). Atom sayı 80-dir. Civənin donma temperaturunun çox yüksək olması səbəbi ilə o maye halındadır

Bu element daha çox Meksika, İspaniya, İtaliya, Kaliforniya və Perudadır. Civə əldə etmək üçün qızdırılır, kükürt diokit və civə buxarına ayrılır. Civə buxarı artdıqca, maye halındakı civə əldə olunur. Civə buxarı rəngsizdir. Yerə töküldükcə yuvarlaq damlalar formasında yığılır.

Civə buxarları havadan 7 dəfə ağır olub, həddən artıq zəhərlidir. Civə buxarları və onun birləşmələri fövqəladə təhlükəli maddələr sırasına daxil olub, yüksək qatılıqda belə iyə və qıcıqlandırıcı təsirə malik deyil. Civə güclü kumulyativ təsirə malikdir. Civə buxarlarının təhlükəli xassələrindən biri də onun taxta, divar kağızı, plastik kütlə səthlərinə boya kimi aktiv hopmasıdır. Yüksək qatılığı belə heç bir rəngə, iyə və dərhal qıcıqlandırıcı təsirə malik deyil. Buna görə insan özü də bilmədən uzun müddət civə ilə çirklənmiş otaqda qala bilər.

Civə nələrdə istifadə olunur?

İnsanlar sənaye və kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün 3500 ildir ki civə istifadə edirlər. Civə 300 ° -dən aşağı olan temperaturdan təsirlənmədiyi üçün ondan güzgü hazırlanmasında, gümüş və qızıl mədənlərində, termometr və barometr kimi əşyaların hazırlanmasında istifadə olunur. Bundan əlavə civədən mikrob qırıcı kimyəvi maddələrin təmizlənməsində, göbələkləri məhv etmək üçün, kağız, boya, plastik məhsulların istehsalında da istifadə olunur. Tibbdə müalicə məqsədilə də civədən istifadə olunur.

Civənin zərərləri

Civə kanserogendir. Civə zəhərli bir maddədir. Tənəffüs, mədə və dəri yolu ilə əmilir. Orqanizmdən çıxması olduqca çətin olduğu üçün bədəndə yığılır, artır. Civə uçan bir elementdir. Uzun müddət tənəffüsə məruz qalan insanlarda böyük problemlər yaradır.

İnsanlarla təmasda sinir sisteminə əhəmiyyətli ziyan vura bilər. O, bədəndən atılmır və civənin buxarı hüceyrə membranından keçərək beynə çatır.

Civə buxarı toxumalara yerləşdikcə zamanla toxumalarda yığılır və nevroloji problemlərə səbəb ola bilər. Vaxtında diaqnoz qoyulsa da, müalicə üsulu problemləri aradan qaldıra bilməz. Hətta ölümlə nəticələnə bilir.

Civənin insan orqanizmasına olan zərərləri:

Sinir sistemi pozulmasına səbəb ola bilər.

Beynin işləməsinə zərər ola bilər.

DNT və xromosomlara zərər verə bilər.

Dəri yaralarına, allergik reaksiyalar, yorğunluq və baş ağrılarına səbəb ola bilər.

Beyin funksiyasının zədələnməsi yaddaş itkisinə, öyrənmə əlilliyinə, titrəmələrə, vizual pozuntulara, karlığa , əzələ koordinasiyasının itkisinə səbəb ola bilər

Civə dağılarsa nə etməli?

İlkin tibbi yardım olunmalıdır. Civə və onun buxarları ilə zəhərlənməyə məruz qalma əlamətləri müşahidə edildikdə dərhal təhlükəli zonanın tərk edilməsi vacibdir. Bundan sonra əgər civə orqanizmə həzm sistemi ilə daxil olubsa, onda zərərçəkmişin mədəsi əvvəlcə   20-30 qr aktivləşdirilmiş kömür qatılmış su və ya su ilə qarışdırılmış yumurta ağı ilə bolluca yuyulur və ardınca süd verilir. Düyü və ya yulaf həliminin verilməsi tövsiyə olunur. Sonda isə zərərçəkmişə işlətmə dərmanı verilməsi məsləhət görülür. Həkim gələnə qədər burun, göz və ağız boşluğu 2%-li soda məhlulu ilə yuyulmalı, zərərçəkmişi mümkün qədər xəstəxanaya tez çatdırmaq lazımdır.

Civəyə birbaşa əl ilə toxumaq olmaz. Termometr dağılan ərazi çox yaxşı havalandırılmalıdır. Tozsoran istifadə eləmək olmaz. Yuvarlaq civə dairələri kənardan mərkəzə yığılaraq toplanmalıdır. Tualet, su kanalizasiya kimi yerlərə tökmək olmaz. Qapağı yaxşı bağlanan su su dolu qaba qoyulmalıdır. Tökülən ərazilərə ayaq basmaq, yerimək olmaz.

Məişət şəraitində insanların ən çox rastlaşdığı təhlükələrdən biri də termometr sınması nəticəsində civənin ətrafa dağılmasıdır. Civənin təcili yığılması və ləğv edilməsi – demerkurizasiya adlanır.

Termometr qırılarsa-civə

Termometr qırılarsa-civə

  • Demerkurizasiyanı həyata keçirmək üçün lazım olan ləvazimatlar:
  • civə və çirklənmiş materialı yığmaq üçün ağzı kip bağlanan şüşə banka (100-ml-lik və daha böyük);
  • çirklənmiş əşyaları yığmaq üçün böyük polietilen kisələr;
  • tibbi şpris, yoğun iynə və ya məftil, nazik ucluqlu armudvari rezin pipetka;
  • pambıq, yapışqan plastır kəsikləri;
  • rezin əlcəklər, stolüstü lampa;
  • oksidləşdirici kimyəvi maddələr (dezinfeksiya edici və ağardıcı xüsusiyyətlərə malik olan maddələr), tərkibində xlor olan birləşmələr (xlorinol və s.)
  • kalium permanqanat və ya yod məhlulu;
  • sintetik tərkibli üst geyimləri (civə buxarları ilə az çirklənən);

Demerkurizasiya aşağıdakı ardıcıllıqla aparılır:

civə

civə

1.Civə dağılmış otaqdan insanları təcili çıxartmaq və qapını bağıayaraq həmin otağı izolyasiya etmək, tənəffüs orqanlarını civə buxarlarından qorumaq üçün ağızı yaş dəsmalla bağlamalaq lazımdır.

2.Otaqda civənin buxarlanmasının qarşısını almaq üçün pəncərələri açaraq temperaturun aşağı salınmasını təmin etməli və dağılmış civənin üzərini isladılmış kağız, qəzet, vərəq və ya əski parçası ilə örtmək lazımdır.( kondisioner və ventilyatoru işə salmaq olmaz)

3.Üzərinə civə dağılmış bütün əşyaları toplayaraq, evdən kənarlaşdrımaq lazımdır.

4.Civə damlalarını toplayarkən olduqca ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bu zaman tozsaran cihazlardan istifadə etmək olmaz. Çünki tozsaran civə hissəciklərini ətrafa yaya bilər.

5.Dağılmış civənin damlalarını toplayarkən nazik ucluqlu armaudvari rezin pipetkadan, yoğun iynəli tibbi şprislərdən istifadə olunur. Civə damlaları yığıldıqdan sonra ağzı kip bağlanan şüşə bankalara doldurulur. Xırda damlaları isə yapışqan plastr vasitəsi ilə götürmək olar. Yarıq və oyuqlardakı civə isə ucuna pambıq dolanmış məftil vasitəsilə yığmaq mümkündür. Məftilin ucundakı pambıq tamponlara da kalium permanqanat və ya dezinfeksiya edici məhlullarla isladılması məsləhətdir. İstifadə olunmuş bütün əşyaları da bağlı şüşə bankaya atılmalıdır. Əgər civə damlaları parketin, döşəmənin altına keçmişdirsə, onda həmin hissələr sökülməli və çirklənmiş sahələr civədən azad edilməlidir. Toplanmış civəni zibil qutusuna və ya kanalizasiya xəttinə atmaq olmaz. Ağzı kip bağlanmış civə bankalarını eyvanda, qarajda və digər təhlükəsiz yerlərdə müvəqqəti saxlayıb, aidiyyəti qurumlara təhvil verilməlidir.

6. Gözə görünən civə damlalarını topladıqdan sonra demerkurizasiyanın kimyəvi mərhələsi başlayır. Bu zaman civənin buxarlanmasının qarşısını almaq üçün istifadə edilən maddələrə demerkurizatorlar deyilir. Demerkurizatorlar kimyəvi maddələr olub, civənin buxarlanmasının sürətini azaldır və civənin mexaniki yığılmasını asanlaşdırır. Civə dağılmış sahələr mexaniki təmizləmədən sonra mütləq demerkurizatorlar vasitəsilə kimyəvi işlənilməlidir. Civədən təmizlənmiş sahələr kalium permanqanat və sabunlu-sodalı məhlul ilə silinir. 30 dəqiqədən sonra silinmiş sahə quru əski ilə silinərək qurudulur. Sabunlu su olmadıqda məişət yuyucu vasitələrindən istifadə edilməsinə icazə verilir.

Sonda unutmamaq lazımdır ki, termometr istifadə edərkən ehtiyatlı olmalı, uşaqlardan kənarda, əlçatmaz yerlərdə saxlanmalıdır. Termometr haqqında məlumat vermək lazımdır.

Topic.az redaksiyası
Bu yazılar Topic.az saytının redaksiyası tərəfindən hazırlanmışdır. Yazılarda hər-hansı bir səhv, yalnış məlumat və ya digər problemlərə rast gəlsəniz info@topic.az elektron ünvanımıza yazmağınızı xahiş edirik.

Acı bibər və immunitet
Həyat tərzi   ⁄   20.09.2019   ⁄   96  baxış

İmmunitet sisteminizi gücləndirməyin praktik yolları

Payız fəslinin yaxınlaşması ilə halsızlıq, zəiflik, qrip də özünü göstərməyə başladı. İmmunitet sisteminizi gücləndirərək bu xəstəliklərdən qorunmaq mümkündürmü?

Həyat tərzi   ⁄   19.09.2019   ⁄   51  baxış

Səhv formada yediyiniz 8 qida

Son zamanlarda çox məşhur olan və həyatımıza tez-tez daxil olan qidaları əslində səhv yediyinizi bilirsinizmi? Düzgün bildiyiniz, ancaq səhv formada yediyiniz qidalar

Autizm nədir?
Həyat tərzi   ⁄   18.09.2019   ⁄   40  baxış

Autizmin əlamətləri nələrdir?

Erkən uşaqlıqda meydana gələn bir neyrodealmental xəstəlik olan autizm, beynin inkişafı və fəaliyyətindəki fərqliliklə bağlıdır. Autizmin müalicəsində müvafiq terapiya və təlimlərlə ictimailəşmə, ünsiyyət bacarıqlarında əhəmiyyətli irəliləyiş əldə olunduğunu qeyd etdilər.

Tərləməyə qarşı üsullar
Həyat tərzi   ⁄   16.09.2019   ⁄   65  baxış

Tərləməyə qarşı təsirli üsullar

Tərləmə bədən tempuraturunu sabitləyən bir mexanizm olsa da xüsusilə yay aylarında və isti günlərdə bir çox adam üçün kabusa çevrilir. Geyimlərin nəm görünməsinə səbəb olarkən, qoxu və göbələk kimi dermotolojik şikayətlərə də səbəb ola bilir. Psixolojik səbəblər, bəzi xəstəliklər, hətta artıq çəki də tərləməyə səbəb ola bilir. Tərləmə çox olan adamlar mütləq ciddi bor problem olub olmadığını araşdırmalıdır. Əgər hər hansı xəstəliyə və ya dərman istifadəsinə bağlı bir tərləmə deyilsə bəzi sadə qaydalarla tərləmənin qabağını almaq mümkündür.

Anoreksiyanın səbəbləri
Həyat tərzi   ⁄   10.09.2019   ⁄   59  baxış

Anoreksiya ilə bilinməsi lazım olanlar

Yemək vərdişinin pozulması  yetkinlik dövründə valideynlərin kabusudur. Xüsusilə qız uşaqları kilolu olmasa da kilo vermək üçün yeməkdən imtina edə bilərlər. Bu da ailələr üçün çətin bir müddətdir. Ən çox görülən yemək xəstəliklərindən biri anoreksiya nevrozudur.

qara turp və inanılmaz faydaları
Həyat tərzi   ⁄   09.09.2019   ⁄   68  baxış

Qara turpun inanılmaz faydaları

Bir tərəfdən sağlamlığınızı artırarkən digər tərəfdən isə gözəl görünməyinizə imkan verəcək təbii məhsul axtarırsınız?  Qara turpun rəngi nə qədər ürəkaçan olmasa da heyrətamiz faydaları öyrəndikdən sonra şübhəsiz bu kiçik qara tərəvəzə aşiq olacaqsınız.

Reklam

Son yazılar

Acı bibər və immunitet
Həyat tərzi   ⁄   20.09.2019   ⁄   96  baxış

İmmunitet sisteminizi gücləndirməyin praktik yolları

Payız fəslinin yaxınlaşması ilə halsızlıq, zəiflik, qrip də özünü göstərməyə başladı. İmmunitet sisteminizi gücləndirərək bu xəstəliklərdən qorunmaq mümkündürmü?

Həyat tərzi   ⁄   19.09.2019   ⁄   51  baxış

Səhv formada yediyiniz 8 qida

Son zamanlarda çox məşhur olan və həyatımıza tez-tez daxil olan qidaları əslində səhv yediyinizi bilirsinizmi? Düzgün bildiyiniz, ancaq səhv formada yediyiniz qidalar

Autizm nədir?
Həyat tərzi   ⁄   18.09.2019   ⁄   40  baxış

Autizmin əlamətləri nələrdir?

Erkən uşaqlıqda meydana gələn bir neyrodealmental xəstəlik olan autizm, beynin inkişafı və fəaliyyətindəki fərqliliklə bağlıdır. Autizmin müalicəsində müvafiq terapiya və təlimlərlə ictimailəşmə, ünsiyyət bacarıqlarında əhəmiyyətli irəliləyiş əldə olunduğunu qeyd etdilər.

telegram-və-whatsapp
Biznes və texnologiya   ⁄   17.09.2019   ⁄   92  baxış

WhatsApp-dan daha bir yenilik

Məşhur ünsiyyət tətbiqlərindən olan WhatsApp hər keçən gün daha keyfiyyətli hala gəlir. Tətbiq tərtibatçılarının istifadəçilərin rəyinə əsaslanaraq inkişaf etdirdiyini söyləyə bilərik. Yeniləmə sayəsində yeni xüsusiyyət istifadəçiləri məmnun edəcək.

Monsanto-Portuqaliya
Turizm   ⁄   17.09.2019   ⁄   50  baxış

Nəhəng qayaların altında fövqəladə bir həyat

Monsanto, təbiətin və insan həyatının bir-birinə qarışdığı bir kənddir. Portuqaliyanın 12 rəsmi tarixi kəndindən biridir. Beira Baixa ərazisində qayalıqlardan ibarət təpənin ətəklərində qurulmuş olan bu kənddə insanlar qayaların arasına, üstünə və altına evlərinə quraraq yaşayırlar. Hər gün təhlükə altındadılar.

Huawei-MateBook-Linux
Biznes və texnologiya   ⁄   16.09.2019   ⁄   32  baxış

ABŞ sanksiyalarına görə Huawei öz noutbuklarını Linux’a keçirdir

Huawei şirkəti ABŞ sanksiyaları səbəbilə Windows əməliyyat sistemindən istifadənin qadağan olunmasına artıq hazırlaşır. Buna görə də şirkət Linux əməliyyat sistemi vasitəsilə çalışan yeni noutbuk modellərini təqdim edib.. Bu barədə Forbes saytı xəbər verib. Söhbət, Matebook X Pro, Matebook 13 və Matebook 14 noutbuk modellərindən gedir.

Tərləməyə qarşı üsullar
Həyat tərzi   ⁄   16.09.2019   ⁄   65  baxış

Tərləməyə qarşı təsirli üsullar

Tərləmə bədən tempuraturunu sabitləyən bir mexanizm olsa da xüsusilə yay aylarında və isti günlərdə bir çox adam üçün kabusa çevrilir. Geyimlərin nəm görünməsinə səbəb olarkən, qoxu və göbələk kimi dermotolojik şikayətlərə də səbəb ola bilir. Psixolojik səbəblər, bəzi xəstəliklər, hətta artıq çəki də tərləməyə səbəb ola bilir. Tərləmə çox olan adamlar mütləq ciddi bor problem olub olmadığını araşdırmalıdır. Əgər hər hansı xəstəliyə və ya dərman istifadəsinə bağlı bir tərləmə deyilsə bəzi sadə qaydalarla tərləmənin qabağını almaq mümkündür.

Turizm   ⁄   13.09.2019   ⁄   59  baxış

Romada 10 addımda gəziləcək yerlər

Lazio bölgəsində yerləşən Roma eyni zamanda ayrı bir dövlət olan Vatikanı öz sərhədi daxilində əhatə etdiyi üçün hər ikisinin də paytaxtı sayılır.  Roma İmperiyasının mərkəzi olan bu tarixi şəhər, sahib olduğu memarlıq və bədii xəzinələri ilə şəhərin hər yerində tarixi irsini nümayiş etdirir. Bu yazıda sizə Romada 10 addımda ziyarət ediləcək yerlər barədə məlumat verəcəyəm …

Yeni iphone 11
Biznes və texnologiya   ⁄   11.09.2019   ⁄   57  baxış

Yeni iPhone modelləri təqdim olundu

Apple şirkəti öz təqdimatı çərçivəsində yeni iPhone modellərini təqdim etdi. Gözlənildiyi kimi yeni modellər iPhone 11, iPhone 11 Pro və iPhone 11 Pro Max adlarını əldə etdilər. Beləliklə gəlin iPhone 11 modelindən başlayaq. iPhone 11 modeli keçən ilki iPhone XR modelinin davamçısıdır. Smartfon xarici görünüşcə iPhone XR-dən çox az fərqlənir. Ön paneldən smartfon dəyişilməz olaraq qalıb. Keçən ilki iPhone XR modelində olduğu kimi yeni iPhone 11 də 6.1 düym IPS Liquid Retina ekranı əldə edib. Bununla yanaşı ekran üzərində həmin çıxıntı hissə yerləşdirilib. Lakin arxa paneldən iPhone 11 modeli iPhone XR-dən fərqlənir.

Anoreksiyanın səbəbləri
Həyat tərzi   ⁄   10.09.2019   ⁄   59  baxış

Anoreksiya ilə bilinməsi lazım olanlar

Yemək vərdişinin pozulması  yetkinlik dövründə valideynlərin kabusudur. Xüsusilə qız uşaqları kilolu olmasa da kilo vermək üçün yeməkdən imtina edə bilərlər. Bu da ailələr üçün çətin bir müddətdir. Ən çox görülən yemək xəstəliklərindən biri anoreksiya nevrozudur.