Civə dağılarkən nə etməli? – Topic.az
Civə dağılarkən nə etməli?

Civə dağılarkən nə etməli?

Civə gümüşü rəngdə olan bir elementdir. Maye formasında olan 5 elementdən biridir (Qallium, Brom, Sezyum, Civə və Frankium). Civə zəhərli və bahalı bir maddədir. Fermentlərin istifadəsinə mənfi təsir etdiyi üçün bu çox təklükəlidir. Civə hava, su, torpağda bir neçə formada yerləşir. Onlar elementar civə, qeyri-üzvi və üzvi civə biləşmələri şəklindədir.

Topic.az redaksiyası
Dərc olunma tarixi: 12.04.2019 Baxış sayı:  970 Müəllif: 
civə elementi

civə elementi

Civə bütün mayelərin içərisində ən ağırıdır. Onun xüsusi çəkisi 13,59 qr/sm3- dur. Qaynama dərəcəsi 357°, donma dərəcəsi 39°, atom ağırlığı isə 200, 61-dir. Civənin kimyəvi işarəsi Hg (Hydrargyrum yunan sözü olub mənası gümüşü rəngdə olna maye metal deməkdir). Atom sayı 80-dir. Civənin donma temperaturunun çox yüksək olması səbəbi ilə o maye halındadır

Bu element daha çox Meksika, İspaniya, İtaliya, Kaliforniya və Perudadır. Civə əldə etmək üçün qızdırılır, kükürt diokit və civə buxarına ayrılır. Civə buxarı artdıqca, maye halındakı civə əldə olunur. Civə buxarı rəngsizdir. Yerə töküldükcə yuvarlaq damlalar formasında yığılır.

Civə buxarları havadan 7 dəfə ağır olub, həddən artıq zəhərlidir. Civə buxarları və onun birləşmələri fövqəladə təhlükəli maddələr sırasına daxil olub, yüksək qatılıqda belə iyə və qıcıqlandırıcı təsirə malik deyil. Civə güclü kumulyativ təsirə malikdir. Civə buxarlarının təhlükəli xassələrindən biri də onun taxta, divar kağızı, plastik kütlə səthlərinə boya kimi aktiv hopmasıdır. Yüksək qatılığı belə heç bir rəngə, iyə və dərhal qıcıqlandırıcı təsirə malik deyil. Buna görə insan özü də bilmədən uzun müddət civə ilə çirklənmiş otaqda qala bilər.

Civə nələrdə istifadə olunur?

İnsanlar sənaye və kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün 3500 ildir ki civə istifadə edirlər. Civə 300 ° -dən aşağı olan temperaturdan təsirlənmədiyi üçün ondan güzgü hazırlanmasında, gümüş və qızıl mədənlərində, termometr və barometr kimi əşyaların hazırlanmasında istifadə olunur. Bundan əlavə civədən mikrob qırıcı kimyəvi maddələrin təmizlənməsində, göbələkləri məhv etmək üçün, kağız, boya, plastik məhsulların istehsalında da istifadə olunur. Tibbdə müalicə məqsədilə də civədən istifadə olunur.

Civənin zərərləri

Civə kanserogendir. Civə zəhərli bir maddədir. Tənəffüs, mədə və dəri yolu ilə əmilir. Orqanizmdən çıxması olduqca çətin olduğu üçün bədəndə yığılır, artır. Civə uçan bir elementdir. Uzun müddət tənəffüsə məruz qalan insanlarda böyük problemlər yaradır.

İnsanlarla təmasda sinir sisteminə əhəmiyyətli ziyan vura bilər. O, bədəndən atılmır və civənin buxarı hüceyrə membranından keçərək beynə çatır.

Civə buxarı toxumalara yerləşdikcə zamanla toxumalarda yığılır və nevroloji problemlərə səbəb ola bilər. Vaxtında diaqnoz qoyulsa da, müalicə üsulu problemləri aradan qaldıra bilməz. Hətta ölümlə nəticələnə bilir.

Civənin insan orqanizmasına olan zərərləri:

Sinir sistemi pozulmasına səbəb ola bilər.

Beynin işləməsinə zərər ola bilər.

DNT və xromosomlara zərər verə bilər.

Dəri yaralarına, allergik reaksiyalar, yorğunluq və baş ağrılarına səbəb ola bilər.

Beyin funksiyasının zədələnməsi yaddaş itkisinə, öyrənmə əlilliyinə, titrəmələrə, vizual pozuntulara, karlığa , əzələ koordinasiyasının itkisinə səbəb ola bilər

Civə dağılarsa nə etməli?

İlkin tibbi yardım olunmalıdır. Civə və onun buxarları ilə zəhərlənməyə məruz qalma əlamətləri müşahidə edildikdə dərhal təhlükəli zonanın tərk edilməsi vacibdir. Bundan sonra əgər civə orqanizmə həzm sistemi ilə daxil olubsa, onda zərərçəkmişin mədəsi əvvəlcə   20-30 qr aktivləşdirilmiş kömür qatılmış su və ya su ilə qarışdırılmış yumurta ağı ilə bolluca yuyulur və ardınca süd verilir. Düyü və ya yulaf həliminin verilməsi tövsiyə olunur. Sonda isə zərərçəkmişə işlətmə dərmanı verilməsi məsləhət görülür. Həkim gələnə qədər burun, göz və ağız boşluğu 2%-li soda məhlulu ilə yuyulmalı, zərərçəkmişi mümkün qədər xəstəxanaya tez çatdırmaq lazımdır.

Civəyə birbaşa əl ilə toxumaq olmaz. Termometr dağılan ərazi çox yaxşı havalandırılmalıdır. Tozsoran istifadə eləmək olmaz. Yuvarlaq civə dairələri kənardan mərkəzə yığılaraq toplanmalıdır. Tualet, su kanalizasiya kimi yerlərə tökmək olmaz. Qapağı yaxşı bağlanan su su dolu qaba qoyulmalıdır. Tökülən ərazilərə ayaq basmaq, yerimək olmaz.

Məişət şəraitində insanların ən çox rastlaşdığı təhlükələrdən biri də termometr sınması nəticəsində civənin ətrafa dağılmasıdır. Civənin təcili yığılması və ləğv edilməsi – demerkurizasiya adlanır.

Termometr qırılarsa-civə

Termometr qırılarsa-civə

  • Demerkurizasiyanı həyata keçirmək üçün lazım olan ləvazimatlar:
  • civə və çirklənmiş materialı yığmaq üçün ağzı kip bağlanan şüşə banka (100-ml-lik və daha böyük);
  • çirklənmiş əşyaları yığmaq üçün böyük polietilen kisələr;
  • tibbi şpris, yoğun iynə və ya məftil, nazik ucluqlu armudvari rezin pipetka;
  • pambıq, yapışqan plastır kəsikləri;
  • rezin əlcəklər, stolüstü lampa;
  • oksidləşdirici kimyəvi maddələr (dezinfeksiya edici və ağardıcı xüsusiyyətlərə malik olan maddələr), tərkibində xlor olan birləşmələr (xlorinol və s.)
  • kalium permanqanat və ya yod məhlulu;
  • sintetik tərkibli üst geyimləri (civə buxarları ilə az çirklənən);

Demerkurizasiya aşağıdakı ardıcıllıqla aparılır:

civə

civə

1.Civə dağılmış otaqdan insanları təcili çıxartmaq və qapını bağıayaraq həmin otağı izolyasiya etmək, tənəffüs orqanlarını civə buxarlarından qorumaq üçün ağızı yaş dəsmalla bağlamalaq lazımdır.

2.Otaqda civənin buxarlanmasının qarşısını almaq üçün pəncərələri açaraq temperaturun aşağı salınmasını təmin etməli və dağılmış civənin üzərini isladılmış kağız, qəzet, vərəq və ya əski parçası ilə örtmək lazımdır.( kondisioner və ventilyatoru işə salmaq olmaz)

3.Üzərinə civə dağılmış bütün əşyaları toplayaraq, evdən kənarlaşdrımaq lazımdır.

4.Civə damlalarını toplayarkən olduqca ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bu zaman tozsaran cihazlardan istifadə etmək olmaz. Çünki tozsaran civə hissəciklərini ətrafa yaya bilər.

5.Dağılmış civənin damlalarını toplayarkən nazik ucluqlu armaudvari rezin pipetkadan, yoğun iynəli tibbi şprislərdən istifadə olunur. Civə damlaları yığıldıqdan sonra ağzı kip bağlanan şüşə bankalara doldurulur. Xırda damlaları isə yapışqan plastr vasitəsi ilə götürmək olar. Yarıq və oyuqlardakı civə isə ucuna pambıq dolanmış məftil vasitəsilə yığmaq mümkündür. Məftilin ucundakı pambıq tamponlara da kalium permanqanat və ya dezinfeksiya edici məhlullarla isladılması məsləhətdir. İstifadə olunmuş bütün əşyaları da bağlı şüşə bankaya atılmalıdır. Əgər civə damlaları parketin, döşəmənin altına keçmişdirsə, onda həmin hissələr sökülməli və çirklənmiş sahələr civədən azad edilməlidir. Toplanmış civəni zibil qutusuna və ya kanalizasiya xəttinə atmaq olmaz. Ağzı kip bağlanmış civə bankalarını eyvanda, qarajda və digər təhlükəsiz yerlərdə müvəqqəti saxlayıb, aidiyyəti qurumlara təhvil verilməlidir.

6. Gözə görünən civə damlalarını topladıqdan sonra demerkurizasiyanın kimyəvi mərhələsi başlayır. Bu zaman civənin buxarlanmasının qarşısını almaq üçün istifadə edilən maddələrə demerkurizatorlar deyilir. Demerkurizatorlar kimyəvi maddələr olub, civənin buxarlanmasının sürətini azaldır və civənin mexaniki yığılmasını asanlaşdırır. Civə dağılmış sahələr mexaniki təmizləmədən sonra mütləq demerkurizatorlar vasitəsilə kimyəvi işlənilməlidir. Civədən təmizlənmiş sahələr kalium permanqanat və sabunlu-sodalı məhlul ilə silinir. 30 dəqiqədən sonra silinmiş sahə quru əski ilə silinərək qurudulur. Sabunlu su olmadıqda məişət yuyucu vasitələrindən istifadə edilməsinə icazə verilir.

Sonda unutmamaq lazımdır ki, termometr istifadə edərkən ehtiyatlı olmalı, uşaqlardan kənarda, əlçatmaz yerlərdə saxlanmalıdır. Termometr haqqında məlumat vermək lazımdır.

Topic.az redaksiyası
Bu yazılar Topic.az saytının redaksiyası tərəfindən hazırlanmışdır. Yazılarda hər-hansı bir səhv, yalnış məlumat və ya digər problemlərə rast gəlsəniz [email protected] elektron ünvanımıza yazmağınızı xahiş edirik.

Koronavirus - qorunmağın yolları
Həyat tərzi   ⁄   25.02.2020   ⁄   246  baxış

Koronavirusdan qorunmağın yolları

Əsasən heyvanlarda xəstəlik amili olan korona virus ailəsinə aid mutasiya keçirən və “2019-nCov” adı verilən virus, ötən ilin dekabr ayından başlayaraq Çinin Uhan şəhərində insanlar arasından yayılmağa başladı.

omega 3 faydaları nələrdir?
Həyat tərzi   ⁄   18.02.2020   ⁄   193  baxış

Omega-3-ün faydaları nələrdir? Alarkən nələrə diqqət etməlisiniz?

Omega-3 yağ turşuları, qida maddələri ilə qəbul edilməli olan çox doymamış yağ turşularıdır. Bədənin Omega-3 ehtiyacı, ana bətnində başlayır. Ehtiyac uşaqlıq, yetkinlik və qocalıq dövründə davam edir. EPA və DHA adı verilən Omeqa-3 yağ turşuları vardır. Yetkinlər üçün EPA, hamilələr, süd verən analar və uşaqlar üçün isə DHA uyğundur.

Həyat tərzi   ⁄   24.01.2020   ⁄   287  baxış

Uşaqlarda allergiyaya ən çox səbəb olan qidalar

Uşaqlıqdakı qida allergiyası bəzən inkişaf prosesində yox olur, bəzən yetkinlik dövründə də davam edir. Bəs, hansı qidalar allergiyaya daha çox səbəb olur? Qida allergiyası hansı şikayətlərə yol açır? Qida allergiyası  diaqnozu necə qoyulur? Qida allergiyası necə müalicə olunur?

uşaqlarda zəka
Həyat tərzi   ⁄   01.01.2020   ⁄   266  baxış

Elm adamlarına görə uşaqlar zəkalarını anadan alırlar

Elm adamları genetik modifikasiya olunmuş siçanlar üzərində araşdırma aparıblar. Uzun illər davam edən araşdırma, insanlar üçün həyata keçirildiyi zaman oxşar bir nəticə əldə edildi. Buna görə uşaqlar ağıllarını analarından alırlar.

Həyat tərzi   ⁄   29.12.2019   ⁄   344  baxış

Xərçəng xəstəliyinin mübarizəçisi

Tərkibindəki sulfuranın miqdarı ilə sağlamlığımız üçün vacib olan brokoli və gül kələmin faydaları saymaqla bitmir. Xüsusilə qışda bu iki qidanı yemək lazımdır. Brokoli faydası baxımından bir addım qabaqdadır

Həyat tərzi   ⁄   28.12.2019   ⁄   307  baxış

K vitamini haqqında heç eşitmisiniz?

Vitamin K, çox eşitdiyimiz bir vitamin deyil, təəssüf ki digər vitaminlər qədər adı çəkilmir. Ancaq bu təməl qidaya əhəmiyyət verməmək səhv olardı. Bəs, çoxumuzun eşitmədiyimiz K vitamini nə işə yarıyır?

Reklam

Son yazılar

Coca cola
Biznes və texnologiya   ⁄   11.03.2020   ⁄   58  baxış

“Coca-Cola İlə Fərq Yarat” inkubasiya və akselerasiya proqramına start verildi

Mart ayının 10-dan etibarən Coca-Cola Azərbaycan və İNNOLAND İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzinin tərəfdaşlığı ilə “Coca-Cola İlə Fərq Yarat” inkubasiya və akselerasiya proqramı başlamışdır. Proqramın məqsədi ölkənin sərinləşdirici içki sənayesində istehlakçılar və müştərilərin ehtiyaclarını daha yaxşı təmin etmək üçün qlobal trendlərə uyğun müasir texnoloji həllər tapmaq və bunun üçün milli gənc kadrlardan yararlanmaqdır.

Dehidrasiya nədir
Turizm   ⁄   02.03.2020   ⁄   121  baxış

Dehidrasiya nədir, bunun qarşısını necə almaq olar?

Temperatur və rütubət faizinin artdığı yay aylarında digər fəsillərə nisbətən maye ehtiyacı daha yüksəkdir. Bədən istiliyini hava istiliyinə nisbətən balansda saxlamaq üçün nəfəs alıb-vermə, tərləmə və idrar ilə istiliyini ifraz edər. İnsan bədəninin təxminən 65% -i sudan ibarətdir. Yetkin bir şəxs gündəlik orta hesabla 2,5 litr maye itirir. Maye itkisinə əlavə olaraq, bədənin elektrolit balansını tənzimləyən natrium, kalsium və kalium kimi minerallar xaric olur. Normal şəraitdə bədən, maye elektrolit balansını qorumaq üçün itirdiyi maye və elektrolitləri qida və su istehlakı ilə qarşılayar. Bədəndəki mayenin ümumi miqdarının azalması susuzluq hissi ilə özünü göstərir. Maye miqdarında azalmalar artdığda ciddi sağlamlıq problemləri yarana bilər.

Koronavirus - qorunmağın yolları
Həyat tərzi   ⁄   25.02.2020   ⁄   246  baxış

Koronavirusdan qorunmağın yolları

Əsasən heyvanlarda xəstəlik amili olan korona virus ailəsinə aid mutasiya keçirən və “2019-nCov” adı verilən virus, ötən ilin dekabr ayından başlayaraq Çinin Uhan şəhərində insanlar arasından yayılmağa başladı.

omega 3 faydaları nələrdir?
Həyat tərzi   ⁄   18.02.2020   ⁄   193  baxış

Omega-3-ün faydaları nələrdir? Alarkən nələrə diqqət etməlisiniz?

Omega-3 yağ turşuları, qida maddələri ilə qəbul edilməli olan çox doymamış yağ turşularıdır. Bədənin Omega-3 ehtiyacı, ana bətnində başlayır. Ehtiyac uşaqlıq, yetkinlik və qocalıq dövründə davam edir. EPA və DHA adı verilən Omeqa-3 yağ turşuları vardır. Yetkinlər üçün EPA, hamilələr, süd verən analar və uşaqlar üçün isə DHA uyğundur.

Turşu və faydaları
Gündəm   ⁄   11.02.2020   ⁄   193  baxış

Turşu yeməyin heç eşitmədiyiniz 7 faydası

Turşu evdə şüşə qabda və əlverişli şəraitdə hazırlanarsa sağlamlıq üçün son dərəcə faydalıdır. Sağlam insanlarda turşunun həftənin 2 günü maksimum 1 ovuc içi qədər istifadəsi yetərlidir. Bəs, uyğun şəraitdə altında hazırlanıb yeyildikdə sağlamlığımız üçün faydaları nələrdir? Sadəcə sirkə və duz ilə hazırlanmış, tərkibində konservant olmayan turşunun 7 faydası bunlardır.

Tükənmişlik hissi
Karyera   ⁄   31.01.2020   ⁄   201  baxış

Tükənmişlik sindromunu aradan qaldırmaq üçün 3 məsləhət

Gərgin iş tempi, artan stres, trafik və s. bir çox amillər bəzən işçiləri elə bir nöqtəyə gətirir ki, son nöqtənin adı-tükənməkdir! Bu hissi aradan qaldırmaq üçün nə etməliyik?

Həyat tərzi   ⁄   24.01.2020   ⁄   287  baxış

Uşaqlarda allergiyaya ən çox səbəb olan qidalar

Uşaqlıqdakı qida allergiyası bəzən inkişaf prosesində yox olur, bəzən yetkinlik dövründə də davam edir. Bəs, hansı qidalar allergiyaya daha çox səbəb olur? Qida allergiyası hansı şikayətlərə yol açır? Qida allergiyası  diaqnozu necə qoyulur? Qida allergiyası necə müalicə olunur?

Uncategorized   ⁄   17.01.2020   ⁄   182  baxış

Qulançar və onun faydaları

 Qulançarın tərkibində maqnezium, fosfor, selenium, sink, natrium, dəmir, mis, kalsium, manqan kimi minerallar və ə A, C, B6, K kimi vitaminlər var.

uşaqlarda zəka
Həyat tərzi   ⁄   01.01.2020   ⁄   266  baxış

Elm adamlarına görə uşaqlar zəkalarını anadan alırlar

Elm adamları genetik modifikasiya olunmuş siçanlar üzərində araşdırma aparıblar. Uzun illər davam edən araşdırma, insanlar üçün həyata keçirildiyi zaman oxşar bir nəticə əldə edildi. Buna görə uşaqlar ağıllarını analarından alırlar.

Həyat tərzi   ⁄   29.12.2019   ⁄   344  baxış

Xərçəng xəstəliyinin mübarizəçisi

Tərkibindəki sulfuranın miqdarı ilə sağlamlığımız üçün vacib olan brokoli və gül kələmin faydaları saymaqla bitmir. Xüsusilə qışda bu iki qidanı yemək lazımdır. Brokoli faydası baxımından bir addım qabaqdadır