Rusiyanın Liviya üçün planı var - növbəti Qəddafi – Topic.az
Rusiyanın Liviya üçün planı var – növbəti Qəddafi

Rusiyanın Liviya üçün planı var – növbəti Qəddafi

Rusiyanın Liviya üçün yeni potensial lideri var. Bu şəxs köhnə diktator Müəmmar Qəddafi-nin oğlu Seyf əl-İslam Qəddafi-dir.

Topic.az redaksiyası
Dərc olunma tarixi: 04.01.2019 Baxış sayı:  998 Müəllif: 
Müəmmar Qəddafinin oğlu - Seyf əl-İslam Qəddafi

Müəmmar Qəddafinin oğlu – Seyf əl-İslam Qəddafi

Köhnə diktatorun oğlu Seyf əl-İslam, Vladimir Putinin zəngin enerji resurslarına malik Şimali Afrikada Rusiyanın rolunu gücləndirdiyini gördükdən sonra, dəstək üçün Moskvaya geri döndü.

Amerikanın kənarda durduğunu görən Kreml bunu əlverişli fürsət olaraq görür. Rusiya, 2011-ci ildə Muammər Qəddafinin devrilməsindən və ölümündən sonra parçalanan və külə dönən Liviyada əsas vasitəçi olmağa çalışır. Rusiya Amerikanın Suriyadan çəkilməyi planladığını öyrəndikdə daha da cürətləndi.

Tobrukdakı analitik mərkəzlərdən birinin təsisçisi Mohamed Eljarh müşahidələrinə görə:

Seyf Əl-İslamın bir çox problemləri varkən yenidən hakimiyyətə gəlməsi o qədər də asan olmayacaq. Qəddafi ilə münasibətləri oldugu üçün və bir-birlərini yaxşı tanıdıqları üçün Ruslar köhnə rejimdən kimisə dəstəkləmək istəyir.

Putin, 40 illik hakimiyyətindən sonra Qəddafini devirən NATO-nun hərbi kampaniyasını qətiyyətlə pisləyir. Rusiyanın Liviyaya olan dəstəyi Amerikanın zərərinə önəmli bir zəfər olacaqdır. Bu vəziyyətdə Moskva, Afrikanın ən böyük neft ehtiyatlarına malik Liviya ilə milyardlarla dollarlıq müqaviləsini bərpa edəcək. Ehtimal varki, Aralıq dənizi üzərində yeni hərbi-dəniz bazası yaradacaq.

Kremlin çoxtərəfli oyunu

Kreml üçün təkliflər hazırlayan Dünya İqtisadiyyatı və Beynəlxalq Əlaqələr Dövlət Araşdırma İnstitutunun rəhbəri, Aleksandr Dınkinin sözlərinə görə:

Qərb Liviyanı xaosa çevirmək üçün hər şeyi etdi. İndi münaqişənin bütün tərəfləri Moskvaya inanır.

Diplomatların sözlərinə əsasən, keçən il Rusiya Liviya strategiyasında dəyişiklik etmişdir. Rusiya Həftəri dəstəklərkən, eyni zamanda digər güc mərkəzləri olan BMT-nin dəstəklədiyi Tripoli höküməti ilə və qərb yerləşən Misrata bölgəsi ilə  olduqca ehtiyyatlı və xoş davranırdı. Həftər 2016-ci ildən Moskvanı tez-tez ziyarət edir. Lakin Liviyanın baş naziri Faiz Sarac və digər başçıları da müntəzəm olaraq Rusiyaya səfər edirlər.

Görünür, Kremlin strategiyası öz nəticəsini göstərir. Qəddafi rejiminin devrilməsindən sonra təxirə salınmış Bengazid-Sirt sürətli dəmir yolunun tikintisi üçün 2,5 milyard dollarlıq müqaviləni yeniləmək məqsədi ilə Liviya ilə danışıqlara başlıyır. Bu arada Liviya Rusiyadan 1 milyon ton taxılı 700 milyon dollara satın aldı.

Rusiya burada öz enerji maraqlarını müdafiə edir. Liviyanın  Milli Neft Korporasiyasının baş direktoru Mustafa Sanalla oktyabr ayında Moskvaya gələrək Qəddafinin dövründə başlayan “Qazprom” və “Tatneft” adlı layihələrin bərpası barədə danışıqlara başlayıb. “Rosneft” Liviyada neft kəşfiyyatı və istehsalına, habelə xam neftin alınmasına sərmayə qoymağa razıdır. Kremlin Xəftər ilə əlaqələrinə baxmayaraq, bütün müqavilələr Liviya Milli Neft Korporasiyasının Tripolidəki qərargahı ilə aparılır. Çünki  xarici  ölkələrlə müqavilələr əldə etmək hüququna yalnız o malikdir.

Liviya Milli Neft Korporasiyasının Rusiya siyasi və ticarət liderlərinə verdiyi dəstək, bizim perspektivlərimizin gücünü göstərir

deyə Sanalla Bloomberg-ə məlumat verib.

ABŞ-ın qeyri-müəyyən mövqeyi

Rusiya əlaqələri inkişaf etdirdiyi və əməkdaşlıq qurduğu halda Donald Tramp dünyanın hər yerindən geri çəkilməyə başlayır (son nümunə olaraq Suriyanı misal göstərmək olar). Liviyanın nə Rusiyada, nə də ABŞ-da səfirliyi yoxdur. Bingazidə diplomatik bir binaya silahlı hücum zamanı Amerika səfiri öldürüldükdən sonra, ABŞ 2012-ci ildə diplomatik missiyasını bağladı.

Tramp administrasiyası Afrika üçün yeni bir strategiya hazırladığı zaman, ABŞ David Satterfield-i İtaliya hökümətinin Liviyada təşkil etdiyi konfransına göndərdi.

Liviyada rəqabət

Rusiyanın Liviya ilə işbirliyi 1969-cu ildə, 27 yaşındakı Qəddafinin ölkədə hakimiyyətə gəldiyi zaman başlamışdır. Sovet İttifaqı və Rusiya Qəddafini silahla təmin elədi. Lakin Liviyanın çevrilməsindən sonra ölkə ərazilərə parçalandı, düşmən qrupları tərəfindən idarə olunmağa başladı. Hətta paytaxt da nəzarətdən çıxdı.

Bu çaxnaşma zamanı 46 yaşlı Seyf-Əl  İslam Londonun İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində oxuyurdu. O, tutularaq, mühakimə olundu. Lakin 2017-ci ilin ortalarında atasını devirən və öldürənlər onu azad etdi.

Saif Əl-İslamın sərbəst buraxılmasından sonra Rusiya nümayəndələri onunla video əlaqələrinə keçdi. Həmən vaxt Seyf-Əl İslam naməlum yerdə idi. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bu barədə şərh verməkdən imtina etdi.

Dekabr ayının əvvəlində Qəddafinin oğlunun elçisi Xarici İşlər Nazirinin nümayəndəsi Mixail Bogdanov ilə görüşüb, Putinə təbrik məktub göndərdi. Seyf əl-İslamın Liviyaya dair siyası konsepsiyasını açıqlayaraq, Rusiya hökümətindən siyasi dəstək istədi. Bu onun elçisinin ilk səfəri deyildi. Qəddafinin oğlu Rusiyadan maliyyə yardımı və vasitəçilik gözləyirdi.

BMT bu il ölkəni birləşdirmək planı çərçivəsində keçirmək istədiyi milli seçkilərdə Seyf əl-İslam iştirak edə bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, Qəddafinin oğlu 2011-ci ildə onu insanlığa qarşı cinayət törətməkdə ittiham edən Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin sifarişi ilə axtarılır. Xəftərin də digər Liviya siyasətçiləri kimi prezidentlik ambisiyaları var. Buna görə də Rusiya hansı namizədə dəstək olacağına hələ qərar verməyib.

“Liviya araşdırma və məsləhət” analitika mərkəzindən Al-Jarh deyirki, Ruslar indi bir namizədlə məhdudlaşmır, müxtəlif variantları nəzərdən keçirirlər.

Xəftər 75 yaşında olduğundan və səhhəti əl vermədiyi üçün Qəddafinin oğlu Rusiyadan dəstək ala bilər.

Bunu Orta Şərq mütəxəssisi Maria Al-Makaleh deyib.

Prezidentliyə başqa bir rəqib də var. Bu son zamanalarda prezidentliyə namizədliyini irəli sürən və Xəftərə yaxın olan Aref Ali Nayed-dir. Sentyabrdan o, iki dəfə Moskvada olub və yüksək rütbəli idarəçilərlə danışıqlar aparıb. BƏƏ-də Liviyanın səfiri olan Nayed Londondan telefonla müsahibə verməyinin əsas məqsədi “Rusları aktiv oynamağa razı salmaq” idi.

Çeçenistan respublikası lideri Ramzan Kadırov 2015-ci ildə Liviyada saxlanılan rus dənizçilərin azad edilməsini təmin etdi. O, bu vaxtdan bəri bu ölkəylə qeyri-rəsmi əlaqələri inkişaf etdirir. Kadırov Tripoli və Liviyanın mühüm qüvvələri ilə əlaqə saxlayır. Rusiya hərbiçiləri  Şərqdə Xəftərin nəzarətində olan Liviya milli ordusuna silahların təmir və təlimini öyrədir. Qərb təmsilçilərinin fikrincə, Rusiyanın xüsusi qüvvələri orada əməliyyatlarda iştirak edirlər.

Ölkənin gələcəyi üçün mübarizədə Rusiyanın bir böyük üstünlüyü var – bu Xəftərdir.

Bunu Rusiyanın iş adamı və Putinin müttəfiqi olan Konstantin Malofeev deyib.

Hakimiyyət bölgüsü barədə razılığa gələ bilməyən silahlı qruplarla əlaqələri inkişaf etdirmək əlbəttə ki Rusiya üçün çox çətindir. Vəziyyət xarici qüvvələr tərəfindən daha da çətinləşir. İtaliya və Qətər Tripolini dəstəklərkən, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Misir və Fransa Həftərin tərəfini tutur. Yaxın Şərq və Şimali Afrikada üzrə mütəxəssis Riccardo Fabiani qeyd edir ki

Rusiya bütün tərəflərlə əlaqə saxlayaraq,  mübarizənin hansı formada (münaqişə yolu və ya sülh razılaşması ilə) həll ediləcəyindən asılı olmayaraq öz faydalarını təmin etib. Liviya heç bir partiya Rusiyaya qarşı çıxa bilməyəcək və onunla danışıqları rədd etməyəcək.

Topic.az redaksiyası
Bu yazılar Topic.az saytının redaksiyası tərəfindən hazırlanmışdır. Yazılarda hər-hansı bir səhv, yalnış məlumat və ya digər problemlərə rast gəlsəniz info@topic.az elektron ünvanımıza yazmağınızı xahiş edirik.

Yaxın mövzular

Ginnesin rekordlar kitabı
Gündəm   ⁄   22.01.2019   ⁄   530  baxış

“Maşa və Ayı” Ginnesin rekordlar kitabında

“Maşa və Ayı” cizgifilminin bir epizodu olan «Маша плюс каша» YouTube-da ən çox izlənilən cizgi filmi olaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. Bu məlumat “Animaccord” şirkətinin mətbuat xidmətində təsdiqlənib.

Vladimir Putin və Səudiyyə kralı Salman
Gündəm   ⁄   11.01.2019   ⁄   323  baxış

Bloomberg: Rusiya indi OPEC-i idarə edir

Əgər kimsə hələ də OPEK-in zombi təşkilatdan başqa bir şey olmadığına şübhə edirdisə, son hadisələr məsələnin nöqtəsini qoymuşdur. OPEK müstəqil qərar vermək iqtidarında olmadığını nümayiş etdirdi. Onun daha az təsir qüvvəsinə malik üzvləri neft hasilatının azaldılması ilə bağlı əsas zərbəni öz üzərinə götürmək məcburiyyəti ilə üz-üzə qaldılar. Bu isə, Rusiya OPEK-in baş ofisində müzakirələri öz kontrolu altına aldığından sonra baş verdi. Hətta Səudiyyə Ərəbistanının yanvaradək öz neft hasilatını gündəlik bir milyon barelə kimi azaldacağı haqda bəyanatından sonra belə treyderlər sadəcə çiyinlərini sıxmışlar.

Orxan Camal - Mərkəzi Afrika Respublikasında qətlə yetirilmiş jurnalist
Gündəm   ⁄   10.01.2019   ⁄   348  baxış

Ruslar Afrikanın mərkəzini də ələ keçirə bilər

Orxan Camalın qətlə yetirildiyi ölkə olan Mərkəzi Afrika Respublikasının müdafiə naziri burada Rusiya hərbi bazasının yaradılmasının mümkünlüyünü qeyd edib.

Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Mudafiyə Nazirliyinin zabitləri Avanqard raketinin sınağında
Gündəm   ⁄   27.12.2018   ⁄   471  baxış

Rusiya yeni hipersonik Avanqard raketini sınaqdan keçirtdi

Rusiya nüvə silahı daşıyıcısı olan yeni hipersonik ballistik raketini uğurla sınaqdan keçirtdi. Avanqard adlı bu sistemin 2020-ci ilə dək Rusiyanın hərbi arsenalına daxil ediləcəyi gözlənilir.

F-35 - ABŞ istehsallı 5-ci nəsil qırıcı təyyarələri
Gündəm   ⁄   17.12.2018   ⁄   326  baxış

Ərdoğan F-35 qırıcılarının tədarükünü gözləyir.

Ankara, ABŞ-dan 120 ədəd F-35 döyüş təyyarəsinin göndərilməsini gözləyir. Bu barədə Türkiyənin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan məlumat verib.

Gündəm   ⁄   31.10.2019   ⁄   50  baxış

Twitter bütün siyasi reklamları qadağan edir

Dünyanın aparıcı sosial media platformalarından biri olan Twitter, noyabr ayından etibarən bütün siyasi reklamların qadağan ediləcəyini açıqladı.

Trump-Çin məhsullarına əlavə vergi
Gündəm   ⁄   06.08.2019   ⁄   121  baxış

Tramp Çin məhsullarına əlavə 10% vergi təyin etdi

Çinin ABŞ iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərdiyindən əmin olan Donald Tramp 2018-ci ildən bəri Çindən olan məhsullara əlavə vergilər təyin edir. Nəticə olaraq ABŞ prezidenti yeni qərar qəbul edib. Belə ki, bu ilin 1 sentyabr tarixindən başlayaraq Çindən olan məhsullara əlavə 10% vergi təyin olunacaq. 

Google şirkəti
Gündəm   ⁄   25.07.2019   ⁄   142  baxış

Google şirkəti 11 milyon dollar təzminat ödəyəcək

Google şirkəti yaşlarına görə işə götürülmədikləri səbəbilə əməkdaşlar tərəfindən qaldırılmış məhkəmə iddiasının nizamlanması üçün 11 milyon dollar vəsaitində təzminatın ödənilməsini qəbul edib. Bu barədə  Təzminatı yaşı 40-dan başlayan 227 nəfər insan əldə edəcək. Bu isə hər bir şəxs üçün 35.000$ deməkdir.

iran-pasport möhür
Gündəm   ⁄   21.06.2019   ⁄   246  baxış

İran turist pasportlarına möhür vurmayacaq

İranın dövlət sözcüsü Əli Rəbii İrana gedən xarici turistlərin pasportlarına İran möhürünün vurulmayacağını açıqladı.

Gündəm   ⁄   21.05.2019   ⁄   319  baxış

Vladimir Zelenskiy kimdir?

Ukraynada 2019-cu ilin aprel ayında prezident seçkiləri keçirildi. Seçkilərin hər iki turunda “KVN”çi və şoumen Vladimir Zelenskiy qalib gəldi. O, 73% səslə öncəki prezident Petro Poroshenkonu xeyli geridə qoydu. Ukrayna xalqı yəhudi əsilli olan yeni prezidentə böyük ümidlər bəsləyir. Gəlin onula yaxından tanış olaq.

Gündəm   ⁄   16.04.2019   ⁄   380  baxış

Notr-Dam kilsəsi yandı

Fransanın paytaxtı Parisin simvollarından olan  Notr-dam Kilsəsinın damında dünən axşam yanğın başladı. Alovlar qısa zaman ərzində tarixi binanı bürüyərkən 96 metr uzunluğundakı ən böyük qüllə ətrafdakıların göz yaşları və çarəsiz baxışları arasında düşdü. 6 saat davam edən yanğından sonra kilsə yararsız hala gəldi.

Reklam

Son yazılar

Həyat tərzi   ⁄   13.11.2019   ⁄   42  baxış

Çində Alzheimer üçün dərman təsdiqləndi

Alzheimer üçün uzun illərdir davam edən cəhdlərdən və təcrübələrdən biri nəhayət uğur qazandı. Çinli bir dərman şirkəti, dəniz yosunu istifadə edərək Alzheimer müalicəsini inkişaf etdirdi və Çin dərmanı təsdiqlədi.

Həyat tərzi   ⁄   13.11.2019   ⁄   36  baxış

Elm adamları, insan nəslinin yox olma ehtimalını izah etdi

Ingiltərədəki Oksford Universitetinin alimləri, apardığı təqdiqatlar ilə insan nəslinin tükənmə ehtimalını hesabladılar. Tədqiqata görə, nəslimizin tükənməsi bir insana ildırım vurmasından daha çoxdur.

Biznes və texnologiya   ⁄   12.11.2019   ⁄   39  baxış

Lexus-un ilk elektrikli maşının təqdimat tarixi bilindi

Lexus da elektrikli avtomobil bazarına girməyə hazırlaşır. Şirkətin ilk elektrikli avtomobili və loqotipinin təqdimatı ortaya çıxdı. Avtomobil sənayesində bir çox böyük və kiçik şirkətlər elektrik modellərə yönəlirlər. Bu şirkətlərdən biri də Lexusdur. Şirkətin ilk elektrik modelləri bu ayın sonlarında təqdim ediləcək. Nəqliyyat vasitəsinin loqotipi də məlumdur.

Biznes və texnologiya   ⁄   12.11.2019   ⁄   36  baxış

Amazon 2020-ci ildə qida marketləri açmağa hazırlaşır

Elektron ticarət nəhəngi Amazon, kassalarsız mağazalardan sonra olduqca ənənəvi və normal kassalara sahib qida marketləri açmağa hazırlaşır. Şirkətin dediklərinə görə yeni marketlər, digərlərinə görə olduqca ucuz olacaq.

Həyat tərzi   ⁄   08.11.2019   ⁄   45  baxış

Faydaları dərman kimi olan kələm

Dolması, şorbası, turşusu həm də salatı hazırlanan ağ kələm, ləzzətli qış tərəvəzlərindəndir. Gül kələmi, brokkoli kimi kələmçiçəyikimilər  fəsiləsinə aiddir.

Biznes və texnologiya   ⁄   07.11.2019   ⁄   42  baxış

İddia: Huawei, Hakerləri Münhendə gizli bir tədbirə dəvət edib

Çinin texnologiya nəhəngi Huawei’nin dünyanın ən yaxşı smartfon hakerlərindən bəzilərinin Münhendə gizli bir tədbirə dəvət etdiyi iddia olundu.

Biznes və texnologiya   ⁄   07.11.2019   ⁄   105  baxış

WhatsApp-dan daha bir yenilik

Dünyanın ən çox seçilən sürətli mesajlaşma tətbiqi olan WhatsApp, bu gündən etibarən, hansı insanların sizi qruplara əlavə edə biləcəyini təyin etməyə imkan verən yeni seçimini platformaya əlavə etdi.

Biznes və texnologiya   ⁄   06.11.2019   ⁄   38  baxış

Microsoft məlumatı 1000 il qoruyan sistem üzərində işləyir

Microsoft və Warner Bros., 1000 il istifadə oluna biləcək bir texnologiya üzərində işləyir. “Project Silica” adlanan bu layihə silika şüşəsində məlumatların saxlanmasını əsas götürür.

Biznes və texnologiya   ⁄   06.11.2019   ⁄   76  baxış

WhatsApp-ın Android Beta versiyası Yenilənib

WhatsApp-ın Android üçün beta versiyası yeniləndi. 2.19.315″ kodu ilə təqdim olunan bu versiya istifadəçilərə bir çox yeni emoji təklif edir. WhatsAppın yeni funksiyaları bütün istifadəçilərə nə zaman təqdim edəcəyi hələ məlum deyil.

Biznes və texnologiya   ⁄   06.11.2019   ⁄   37  baxış

Uber, 2019-cu ilin üçüncü rübündə 1,1 milyard dollar zərər etdi

Beynəlxalq nəqliyyat xidməti olan Uber 2019-cu ilin üçüncü maliyyə rübündə 3,81 milyard gəlir əldə etdi. Keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə gəlirlərini 30% artıran ABŞ şirkəti, 1,16 milyard dollar zərərdən qaça bilmədi.